Bu’aa Finnaa: Cehumsa Dinagdee Keenyaatiif

Bu’aa Finnaa: Cehumsa Dinagdee Keenyaatiif
Naannoo keenyatti lafti bal’dhaan (%43’tti dhiyaatu) amala gammoojjummaa kan qabuudha. Lafa bal’dhaa kanarra hawaasni jiraatu dhiibbaa jijjiirama qilleensaatiin, rakkoolee darbee darbee mudatuun kallattiin saaxilamaa ta’aa tureera. Hundaa’ol balaan gogiinsafi hongee deddeebi’ee naannawa kana mudatuu barootaaf qormaata naannoofi biyya keenyaa ta’uun yaadannoo yeroo dhiyooti.
Mootummaan jijjiiramaa, rakkoolee barootaaf akkasumatti ilaalamaa turan kanneen hundeerraa hiikee furmaata waaraa fiduuf qorannoo saayinsaawaa akka haldureetti fudhachuun kallattiin hojiitti gale. Tarkaanfii kanaanis leecalloo naannawa kana jiran; lafa, bishaan, beeyladafi dilbiiwwan qabeenya umamaa madda misoomaa olaanaa ta’an adda bahaniiru. Hawaasni gahuumsaafi humna misoomaa daran olaanaa ta’e osoo qabuu rakkoodhaaf saaxilamaa ture kun, ofirra darbee ijoo dinagdee naannichaatti cehuu nidanda’a, ijjannoo jedhu akka tarsiimootti kan fudhatameedha.
Bu’uuruma kanaan, mootummaan toora xiyyeeffannoo sadi qabatee hojiitti galeera. Isaanis; 1) lafa banaa dheedumsaa misoomsuu; (2) bu’uuraalee misoomaa baay’ina, ariitiifi qulqullinaan ijaaruu; (3) cehumsa jiruufi jireenyaa hawaasaa dhugoomsuu kan jedhaniidha. Isa duraa yoofudhanne, hojiin dhiibbaa qilleensa naannawichaa xiqqeessuufi bulchiinsa lafaa ittifufiinsa qabu diriirsuun, qonna babal’dhisuufi oomishtummaa dabaluuf, sochii bal’dhaan taasifamaa jiraniidha. As keessatti, hojiileen kuusaafi raabsaa bishaanii hedduu murteessoodha.
Mootummaan tarsiimoofi sagantaalee toora sadi jalatti qoodaman kunneen qabatamaan lafa qabsiisuu irratti argama. Kanaanis, akka naannoo Oromiyaatti pirojektoota Finnaa 73 hojjetamaa jiran keessaa, walakkaan (36) naannawa horsiisee bulaa kanatti kan argaman yoota’u, yeroo gabaabaa keessattis bu’aa olaanaa argamsiisaa jiru. Bara darbe qofa, baajata bir. bil. 2.4 ta’uun piroojektoota 12 xumuruun danda’ameera. Bu’uuruma kanaan, lafti hekt. 2,899 gara misooma qonnaatti kan gale yoota’u, abbootii warraa 16,910 fayyadamaa taasisee jira.
Bara kana ammoo, baajata bara darbee dachaan dabaluun pirojektoota 19 kan jalqabne yoota’u, lamaan (2) isaanii guutumatti xumuramaniiru. Kanaanis, lafa dabalataa hek. 7,410 gara misooma qonnaatti galchuun, abbootii warraa 15,791 fayyadamaa taasiseera.
Dabalataanis, mootumman naannichaa tajaajila liqii bittaa galtee qonnaatiif oolu mijeessuu, akkasumas hidhamiinsa gabaa uumuu irratti hojii bal’dhaa raawwataa jira.
Walumaagalatti, pirojektoonni bal’dhaa naannawa kanatti mootummaadhaan hojjetamaa jiran rakkoo irra deddeebiin hawaasicha mudatan hundeen furuurra darbee, naannicha gara humna dinagdee naannoofi biyya keenyatti kan olguddisuudha.
Shere waliif godha

Leave a Comment